غیبت صغری حضرت مهدی عجل الله

در سال ٢۶٠ هجری، امام حسن عسکری(ع) پس از دوران شش ساله کوتاه امامت، در سن ٢٧ سالگی به شهادت رسید و تنها فرزند او که پنج سال از عمرش می‌گذشت، از جانب خدای متعال به امامت منصوب شد.

همانگونه که در روایات تصریح شده، امام مهدی (عج) همواره تهدید به مرگ گردیده است و جان او در معرض قتل قرار داشته است.

لذا برای صیانت از جان و حیات ایشان امام دوازدهم از دیدگان پنهان شد و دوران غیبتش(غیبت صغری) پس از پنج سال حضور در ایام حیات پدرش، در سال ٢۶٠ ق آغاز شد.

در آغاز غیبت صغری میان علما اختلاف است.

سه نظر وجود دارد:

١_ گروهی مانند شیخ مفید، آغاز غیبت صغری را از هنگام تولد حضرت ایشان می‌دانند، زیرا از همان سال های ابتدایی تولد، آن حضرت غیبت نسبی داشت و شماری اندک از یاران او را می‌دیدند، بنابراین نظر دوره غیبت صغری تقریبا ٧۴ سال می‌شود، یعنی از آغاز تولدت تا پایان سفارت آخرین نائب.

٢_ برخی برآنند که غیبت صغری از سال ٢۶٠ ه ق یعنی سال درگذشت امام حسن عسکری(ع) آغاز شد و این مدت تا شروع غیبت کبری، دوران آمادگی شیعیان و انس آنان به جدایی از امام زمان(عج) نام گرفت، در این دوران ۶٩ ساله سفیرانی رابط بین امام و مردم بودند.

٣_ گروهی آغاز غیبت امام را از زمانی می‌دانند که ماموران خلیفه به منزل حضرت در سامرا هجوم آوردند تا وی را دستگیر کنند و حضرت در آن هنگام در سراب رفت و همان جا از دیده ها پنهان شد.

امام حسن عسکری(ع) پیش از شهادت خود عثمان بن سعید عمری که از اصحاب خاص بود را در چند مجلس به اصحاب خود معرفی و او را نائب امام دوازدهم بعد از خود تعیین کرد، عثمان بن سعید مدت ١٠ سال وکیل امام حسن عسکری بود و پس از شهادت امام، به ظاهر مراسم تغسیل و تکفین وی را انجام داد، او پس از چندی به بغداد از شهر های شیعه نشین عراق نقل مکان کرد، در طی این مدت کوتاه که نیابت خاص امام زمان را به عهده داشت، شیعیان به وی رجوع می‌کردند و نامه های آقا امام زمان به دست وی به شیعیان می رسید.

عثمان بن سعید پیش از وفاتش مامور شد تا پسرش محمد را به عنوان نائب بعد معرفی کند، دوران نیابت محمدبن عثمان دورانی سخت و طولانی بود. فشار اعمال شده از جانب عباسیان، انحراف دینی و فرقه ایی، القاء شبهات گوناگون از مهمترین مشکلاتی بود که محمدبن عثمان با انها درگیر بود، ایشان در سال ٣٠۵ ه ق درگذشت و حسین نوبختی که از مردم قم بود و مدت ها از دستیاران محمد بن عثمان بود به نیابت برگزیده شد.

او با تدبیر و کیاست خویش توانست در اوج بحران، اوضاع مساعدی را برای جامعه شیعی فراهم سازد و تا حد ممکن از فشارهایی که حکومت بر آن ها اعمال می‌کرد کم کند. بدین ترتیب دوران طولانی نیابت وی بهترین ایام غیبت صغری برای شیعیان بود و روابط او با دربار عباسیان و نفوذ او در میان وزرا موجب گردید که سخت گیری ها و اعمال فشارها بر شیعیان به حداقل برسد.

با در گذشت حسین نوبختی، محمد بن علی سمری به نیابت منصوب شد. وی آخرین نائب امام بود، آخرین نامه ایی که یک هفته پیش از وفاتش به دست او رسید او را مامور ساخت که شخصی را به عنوان نائب بعد از خود معرفی نکند. این نامه در واقعا اعلامی برای غیبت کبری امام بود…

متن نامه امام به آخرین نائب خویش:

بسم الله الرحمن الرحیم

ای علی بن محمد سمری! خداوند در سوگ فقدان تو پاداشی بزرگ به برادرانت عطا کند. تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت.

کارهایت را مرتب کن و هیچ‌کس را به جانشینی خود مگمار. دوران غیبت کامل فرا رسیده‌ است و من جز با اجازه خداوند متعال ظهور نخواهم کرد و ظهور من پس از گذشت مدتی طولانی و قساوت دلها و پر شدن زمین از ستم خواهد بود. افرادی نزد شیعیان من مدّعی مشاهده من (ارتباط با من به عنوان نایب خاص) خواهند شد. آگاه باشید که هر کس پیش از خروج سفیانی و صیحه آسمانی چنین ادعایی بکند، دروغگو و افترا زننده‌ است و هیچ حرکت و نیرویی جز به خداوند عظیم نیست.

منابع؛

کتاب الفبای مهدویت یا موعودنامه ص ۵٢٢ و ۵٢٣ و ۵٢۴
ارشاد مفید ج٢ ص ٣۴٠
کتاب چشم به راه مهدی ص ٣٣٩
اعلام الوری ج٢ ص١۵٠
منتخب الاثر ص٣٧٢
غیبه طوسی ص٢١۵ و ٢٣٧